رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اهمیت کیفیت نظام مالی در رشد اقتصادی کشور، گفت: آینده اقتصاد ایران بیش از آنکه به حجم منابع مالی در دسترس وابسته باشد، به کیفیت معماری نظام مالی، کارایی سازوکار تخصیص سرمایه و توانایی اقتصاد در تبدیل پس‌اندازها به سرمایه‌گذاری مولد بستگی دارد.

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در همایش سالانه بازار سرمایه ایران، با تأکید بر اهمیت کیفیت نظام مالی در رشد اقتصادی کشور، اظهار داشت: آینده اقتصاد ایران بیشتر به کیفیت معماری نظام مالی، کارایی سازوکار تخصیص سرمایه و توانایی اقتصاد در تبدیل پس‌اندازها به سرمایه‌گذاری مولد وابسته است تا حجم منابع مالی در دسترس.

وی افزود: در تحلیل مسائل اقتصادی کشور، معمولاً بر محدودیت منابع تأکید می‌شود، در حالی که چگونگی تجهیز، واسطه‌گری، قیمت‌گذاری و تخصیص منابع مالی نیز به همان اندازه و شاید مهم‌تر است. اقتصادی که فاقد سازوکارهای کارآمد واسطه‌گری مالی باشد، حتی با وجود منابع مالی قابل توجه، نمی‌تواند ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری خود را به‌طور کامل بالفعل کند.

همتی با بیان اینکه بازار پول و بازار سرمایه نباید دو حوزه مستقل یا رقیب تلقی شوند، تصریح کرد: این دو، اجزای مکمل یک نظام مالی هستند که کارکرد نهایی آنها باید تجهیز پس‌اندازها، تخصیص بهینه منابع، مدیریت ریسک و تأمین مالی رشد اقتصادی باشد.

رئیس کل بانک مرکزی در تشریح محور نخست سخنان خود، یعنی ثبات پولی و مالی، گفت: مهار تورم و حفظ ارزش پول ملی در مرکز مسئولیت بانک مرکزی قرار دارد. هرچه تورم باثبات‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر باشد، بنگاه‌ها بهتر می‌توانند هزینه‌ها و درآمدها را برآورد کرده و درباره سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت تصمیم بگیرند.

وی با اشاره به تعریف ثبات مالی، بیان داشت: ثبات مالی در توانایی نظام مالی برای ادامه فعالیت هنگام بروز شوک سنجیده می‌شود. در شرایط دشوار، پرداخت‌ها باید به‌موقع انجام شوند، بانک‌ها باید قادر به اعتباردهی به مشتریان واجد شرایط باشند و بازارها نیز باید امکان معامله و تأمین مالی را حفظ کنند. کیفیت دارایی‌های بانک‌ها و نقدشوندگی بازارها در حفظ این توان نقش مهمی ایفا می‌کنند.

همتی به شرایط «نه جنگ و نه صلح» در اقتصاد ایران اشاره کرد و گفت: این وضعیت برای اقتصاد ایران اهمیت ویژه‌ای دارد و با وجود امید به رفع هرچه زودتر آن، اقتصاد کشور در حال مدیریت شرایط موجود است.

وی ادامه داد: شرایط بیرونی نااطمینانی را تشدید کرده و برخی بنگاه‌ها با مشکل در تأمین مواد اولیه یا صادرات و برخی دیگر با افت تقاضا و فروش مواجه شده‌اند. در چنین شرایطی، روشن بودن جهت سیاست‌های پولی و ارزی، همراه با ثبات تصمیمات دولت و قواعد داخلی، به بنگاه‌ها امکان برنامه‌ریزی با اطمینان بیشتری را می‌دهد.

رئیس کل بانک مرکزی در تشریح محور دوم سخنان خود، یعنی اثر سیاست پولی بر بازار سرمایه، توضیح داد: تغییر نرخ سود هم بر هزینه تأمین مالی شرکت‌ها و هم بر تصمیم مردم در مورد نگهداری پس‌انداز در سپرده، اوراق یا سهام تأثیر می‌گذارد. همچنین، شرایط اعتباری بانک‌ها بر دسترسی بنگاه‌ها به سرمایه در گردش و تحولات نرخ ارز بر چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها اثرگذار است.

وی افزود: شناخت این ارتباط‌ها به بانک مرکزی کمک می‌کند تا آثار تصمیم‌های پولی و ارزی خود را بر سرمایه‌گذاری و تأمین مالی بهتر ارزیابی کند.

همتی با اشاره به اهمیت بازار بدهی، اظهار داشت: در این حوزه، بازار بدهی نقش مهمی ایفا می‌کند. وقتی اوراق دولتی در سررسیدهای مختلف به‌طور منظم معامله می‌شوند، بازده آنها می‌تواند مبنای شکل‌گیری یک منحنی بازده مرجع باشد.

وی برای شفاف‌سازی این موضوع مثالی زد: سرمایه‌گذار می‌تواند بازده اوراق سه‌ساله یک شرکت را با بازده اوراق دولتی هم‌سررسید مقایسه کند تا بسنجد که آیا بازده بیشتر، ریسک عدم پرداخت و دشواری فروش اوراق شرکت را جبران می‌کند یا خیر.

رئیس کل بانک مرکزی تصریح کرد: هرچه بازار ثانویه اوراق عمیق‌تر و نقدشونده‌تر باشد، قیمت‌ها اطلاعات روشن‌تری درباره شرایط تأمین مالی و انتظارات بازار به سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذار پولی ارائه می‌دهند. از این رو، توسعه بازار بدهی به قیمت‌گذاری بهتر دارایی‌ها و شناخت دقیق‌تر آثار سیاست پولی کمک می‌کند.

همتی در ادامه به موضوع انضباط مالی و بازار بدهی پرداخت و گفت: انتشار اوراق می‌تواند به تأمین مالی شفاف‌تر دولت کمک کند، اما برای استفاده پایدار از این ظرفیت، منابع بازپرداخت باید مشخص باشد و حجم و زمان‌بندی عرضه با ظرفیت جذب بازار تناسب داشته باشد.

وی افزود: اگر بخش بزرگی از اوراق دولتی در فاصله کوتاهی عرضه شود، بنگاه‌هایی که در همان مقطع برای تأمین مالی به بازار مراجعه می‌کنند، ممکن است برای جذب منابع، ناچار به پیشنهاد بازده بالاتری شوند. تقویم روشن انتشار اوراق به دولت، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران امکان برنامه‌ریزی می‌دهد.

رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اهمیت این موضوع برای فعالان بازار سرمایه بیان کرد: این نکته مهمی است که فعالان بازار قاعدتاً از دولت انتظار دارند. زمانی که نیازهای بودجه دولت جهت سیاست پولی را تعیین کند، مهار پایدار تورم دشوارتر می‌شود.

وی تأکید کرد: انضباط بودجه‌ای و پایداری بدهی دولت، پشتوانه اثربخشی سیاست پولی است و نباید اجازه داد سیاست مالی و سیاست پولی دچار سلطه یکدیگر شوند.

همتی خاطرنشان کرد: در وزارتخانه نیز شاهد تلاش سازمان برنامه و بودجه و وزارتخانه برای جلوگیری از این سلطه یا حداقل رساندن آن به حداقل هستیم.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد: شخصاً به جایگاه بازار سرمایه در اقتصاد ایران اعتقاد راسخ دارم و معتقدم این بازار باید سهم بیشتری از تأمین مالی بلندمدت اقتصاد را بر عهده گیرد.

©‌ وبانگاه، باشگاه خبرنگاران جوان