معاون وزارت راه: ۵۰ درصد پروژههای مسکن ملی فاقد پروانه ساختمانی بودند
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، حبیبالله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، در نشست خبری خود با اشاره به وضعیت بخش ساختمان و سیاستهای دولت در حوزه مسکن اظهار داشت که در سال گذشته، رشد قابل توجهی در صدور پروانههای ساختمانی تجربه شد و رکورد ۱۱ ساله صدور پروانههای ساختمانی شهری شکسته شد. تعداد واحدهای دارای پروانه از حدود ۱۲۳ هزار واحد به رقم بالاتری افزایش یافت.
وی افزود که با وجود تحولات و شوکهای اقتصادی در کشور که بخش ساختمان و مسکن نیز از آنها تأثیر پذیرفت، بخش ساختمان در سال ۱۴۰۴ رشد ۱.۱۴ درصدی را تجربه کرده است. طاهرخانی ادامه داد که اگرچه رشد سرمایهگذاری در ساختمانهای جدید و شروعشده کاهش یافت، اما در ساختمانهای نیمهتمام افزایش قابل توجهی در تکمیل و عرضه واحدها اتفاق افتاد که موجب شد بخش ساختمان کشور در شرایطی که سایر بخشهای تولیدی وضعیت مناسبی نداشتند، رشد مثبتی را تجربه کند.
افزایش بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت برخی نهادههای ساختمانی
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با اشاره به شرایط بازار مصالح ساختمانی تصریح کرد که در ابتدای سال با شوکهای بزرگی در بخش نهادههای ساختمانی مواجه شدیم و بسیاری از اقلام، رشد قابل توجهی را تجربه کردند؛ بهگونهای که متوسط افزایش قیمت نهادههای ساختمانی بیش از ۱۰۰ درصد بود. وی گفت این افزایش قیمت، زمینهساز تحولات بعدی، بهخصوص در رشد قیمت مسکن شد و اثر خود را بر افزایش قیمت مسکن در کشور گذاشت.
حل مسئله مسکن صرفاً با افزایش عرضه امکانپذیر نیست
طاهرخانی با تأکید بر اینکه مسئله مسکن در ایران صرفاً به موضوع عرضه محدود نمیشود، تصریح کرد که افزایش غیرهدفمند عرضه به تنهایی مسئله مسکن را حل نمیکند. وی افزود که تجربه سالهای گذشته، بهخصوص در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰، نشان داد که حتی با عرضه گسترده مسکن، دسترسی مطلوبتر شهروندان به مسکن اتفاق نیفتاد و بخشی از این عرضه به واحدهای خالی تبدیل شد. وی بر لزوم تمرکز بر دشوارتر شدن دسترسی اقشار کمدرآمد و متوسط به مسکن و همچنین موضوع بدمسکنی و کیفیت نامناسب مسکن تأکید کرد.
کاهش درآمد خانوار و افزایش تقاضای مسکن در کلانشهرها
وی یکی از عوامل اصلی دشوارتر شدن دسترسی به مسکن را کاهش درآمد خانوارها طی ۱۳ تا ۱۴ سال اخیر دانست و گفت این مسئله در کلانشهرها و پایتخت حادتر شده است. افزایش مهاجرت با هدف دسترسی به مشاغل خدماتی نیز نیاز و تقاضای مسکن را در پایتخت و کلانشهرها افزایش داده و به همین دلیل، ناترازی بیشتری میان عرضه و دسترسی به مسکن در این مناطق شکل گرفته است. وی تأکید کرد که دولت، سیاستگذار و قانونگذار در حوزه مسکن باید مسائل دسترسی و بدمسکنی را به عنوان مسائل اصلی در نظر بگیرند.
کوچکتر شدن خانوارها؛ روندی که بازار مسکن را در دهه آینده تغییر میدهد
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی به تحولات جمعیتی اشاره کرد و گفت که رشد خانوادههای کوچک و هستهای، بازار مسکن را در یک دهه آینده تحت تأثیر قرار خواهد داد. وی افزود که گسترش خانوادههای کوچک هم ناشی از تحولات سبک زندگی و هم تحولات جمعیتی است و برنامهریزیهای بخش مسکن باید ناظر بر این روند باشد.
تعیین تکلیف ۸۵۰ هزار واحد؛ اولویت نخست دولت در بخش مسکن
طاهرخانی سیاستهای دولت در حوزه مسکن را تشریح کرد و گفت که نخستین و مهمترین اقدام دولت، انجام تعهدات پیشین، بهخصوص در طرحهای ملی مسکن است. وی افزود که حدود ۸۵۰ هزار واحد مسکونی تعهد شده بود، اما ایجاد این تعهد به معنای آغاز عملیات اجرایی همه این واحدها نبود. او توضیح داد که از این ۸۵۰ هزار واحد، بیش از ۱۶۰ هزار واحد عملاً شروع نشده بود، برخی در تأمین زمین و برخی نیز به دلایل مختلف با مشکل مواجه بودند. حدود ۵۰ درصد این واحدها فاقد پروانه ساختمانی بودند که برای آغاز عملیات اجرایی ضروری است. بخش عمدهای از این واحدها نیز به سیستم تسهیلات بانکی متصل نشده بودند و تنها تعداد محدودی از این واحدها به مردم تحویل شده بود. در نتیجه بخش اعظم تعهدات باقی مانده بود و دولت این موضوع را به عنوان تعهد دولت و نظام در اولویت قرار داد.
زمین؛ ابزار مهم اما نه راهحل کامل مسکن
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، استفاده هوشمند و هدفمند از زمین را دومین سیاست اصلی دولت عنوان کرد و گفت که زمین یکی از مهمترین ابزارهای پیشبرد سیاست مسکن است، اما واگذاری زمین بدون آمادهسازی، تأمین زیرساخت و ایجاد امکان سکونت شهری، به خودی خود به مسکن منجر نخواهد شد. وی افزود سیاست دولت این است که زمینی در اختیار شهروندان قرار گیرد که امکان آغاز عملیات ساخت در آن وجود داشته باشد. طاهرخانی تأکید کرد که زمین باید در راستای سیاست مسکن مورد استفاده قرار گیرد و دولت نباید وعدهای به مردم بدهد که امکان تحقق آن فراهم نیست.
استفاده از زمین برای حمایت از جوانی جمعیت و اقشار کمدرآمد
وی ادامه داد که در شرایط فعلی، دولت تعهدات مهمی در حوزه جوانی جمعیت، انجام تعهدات ۸۵۰ هزار واحدی و تأمین مسکن برای اقشار کمدرآمدی دارد که امکان تأمین آورده کافی ندارند. بنابراین بخشی از اراضی باارزش باید به عنوان پشتیبان پیشبرد این سیاستها مورد استفاده قرار گیرد. وی افزود که زمین یکی از اهرمهای اصلی بهخصوص برای پاسخ به نیاز مسکن جوانان در کلانشهرها و پایتخت خواهد بود. البته زمین تنها نهاده تولید مسکن نیست و درآمد خانوار، تأمین مالی ساخت، آمادهسازی و زیرساخت نیز از عوامل مهم هستند.
دولت نباید جای بخش خصوصی را در ساخت مسکن بگیرد
طاهرخانی با تأکید بر اهمیت بخش خصوصی گفت که یکی از رویکردهای اصلی دولت، فراهم کردن بستر فعالیت برای بخش خصوصی است. وی افزود که نمیتوان انتظار داشت دولت به تنهایی مسئله مسکن را حل کند و باید زمینه حضور مؤثر بخش خصوصی و توسعهگران مسکن و ساختمان فراهم شود. معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی ادامه داد که دولت رویکرد تصدیگرایانه را در این حوزه دنبال نمیکند و معتقد است ظرفیت توسعهگران بخش مسکن و ساختمان باید دوباره فعال شود.
تنوع در الگوی سکونت؛ از مالکیت تا اجاره
وی با اشاره به ضرورت پذیرش تنوع در الگوی سکونت اظهار کرد که نمیتوان برای کل کشور یک نسخه واحد در حوزه مسکن ارائه کرد. وی افزود الگوی تأمین مسکن باید از مالکیت تا اجاره را دربر بگیرد و سیاستگذاری در این حوزه نیز باید بر مبنای این تنوع انجام شود.
تحول در مدیریت صنعت ساختمان در دستور کار است
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ضعف سنتیسازی در بازار مسکن ایران و ضرورت ورود حرفهایتر به تولید و عرضه مسکن گفت که یکی از رویکردهای اساسی دولت، ایجاد تحول در مدیریت ساختمان کشور است. وی افزود طرح مربوط به این موضوع در مرحله نهایی قرار دارد و قرار است با انتشار فراخوان، چارچوب وظایف و مسئولیتهای همه ذینفعان و نحوه پاسخگویی آنها در صنعت ساختمان مشخص شود.
اجرای واگذاری زمین به صورت انفرادی و گروهی
طاهرخانی درباره عملکرد دولت در واگذاری زمین گفت که در دو سال اخیر حدود ۱۶۰ هزار واحد از پروژههایی که آغاز شدهاند، عمدتاً در قالب واگذاری انفرادی و گروهی زمین بودهاند که این موضوع در شهرهای کوچک و متوسط بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است. وی تأکید کرد که رویکرد دولت، عدم ورود تصدیگرایانه به ساختوساز است.
مسکن محلی است و نسخه واحد برای کل کشور جواب نمیدهد
وی با تأکید بر اهمیت محلیمحوری در سیاستگذاری مسکن اظهار کرد که مسکن یک کالای محلی است و پاسخ آن نیز باید محلی باشد. بنابراین ارائه نسخه واحد برای کل کشور امکانپذیر نیست. طاهرخانی افزود در طرحهای جامع و پیشنهادهای مربوط به سیاستگذاری مسکن نیز باید تمرکززدایی و درگیر کردن ذینفعان بخش عمومی و محلی مورد توجه قرار گیرد.
افزایش ۴۵ هزار هکتاری اراضی سکونتی در سال ۱۴۰۳
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با تشریح روند تأمین زمین گفت در سال ۱۴۰۳ حدود ۴۵ هزار هکتار زمین به اراضی سکونتی کشور اضافه شده که این رقم شامل اراضی روستایی و شهری است. وی ادامه داد در سال ۱۴۰۴ نیز نزدیک به ۳۰ هزار هکتار افزایش اراضی سکونتی اتفاق افتاده است. وی تأکید کرد که این آمارها از طریق سامانههای مربوط به مصوبات شورای عالی شهرسازی و مراجع ذیربط و همچنین روزنامه رسمی قابل رهگیری است و نشان میدهد فرآیند تأمین اراضی سکونتی در حال انجام است.
زمین پیش از واگذاری باید آماده ساخت باشد
طاهرخانی با بیان اینکه صرف تأمین زمین برای حل مسئله مسکن کافی نیست، گفت پس از تعیین زمین، باید مالکیت آن مشخص شود، طرح شهرسازی تهیه و مصوبات لازم اخذ شود و پس از آن نیز طرح آمادهسازی تهیه و عملیات آمادهسازی آغاز شود تا زمین به حداقل سطح لازم برای استقرار زیرساختها برسد. وی افزود زمانی که مالکیت مشخص نیست یا آمادهسازی اولیه، از جمله دسترسی به آب، برق و سایر زیرساختها انجام نشده است، نباید زمین در اختیار مردم قرار گیرد و از آنها ثبتنام شود؛ چراکه این اقدام پس از مدتی موجب توقف پروژه و ایجاد نارضایتی خواهد شد.
آمادهسازی زمین برای حدود ۸۵۰ هزار واحد
معاون وزیر راه و شهرسازی اظهار کرد که در حال حاضر مجموع اراضی در حال آمادهسازی، ظرفیت پوشش حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار را دارد و سازمان ملی زمین و مسکن و شرکت عمران شهرهای جدید این موضوع را پیگیری میکنند. وی افزود برای حدود ۸۵۰ هزار واحد، هماکنون عملیات تکمیل آمادهسازی در حال انجام است یا آمادهسازی اولیه صورت میگیرد تا مردم بتوانند ساختوساز خود را آغاز کنند. طاهرخانی گفت حدود ۱۵۰ هزار واحد از این ظرفیت در قالب قانون جوانی جمعیت قبلاً واگذار شده یا در حال واگذاری است. همچنین حدود ۵۰ هزار واحد در قالب مسکن محرومان در اختیار بنیاد مسکن انقلاب اسلامی قرار گرفته و فرآیند اجرایی آنها در حال انجام است. وی ادامه داد همچنین حدود ۹۴ هزار واحد مسکن کارگری در اختیار صنایع قرار گرفته و موضوع آن در حال پیگیری است.
واگذاری ۹۶ هزار واحد زمین به صورت گروهی و انفرادی
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با اشاره به عملکرد دولت در توزیع زمین گفت در دو سال اخیر حدود ۹۶ هزار واحد زمین جدید در قالب واگذاری گروهی و انفرادی به مردم واگذار شده است. وی افزود واگذاری زمین به صاحبان صنایع نیز انجام شده و نزدیک به ۵۰ هزار واحد در قالب مسکن محرومان در اختیار بنیاد مسکن انقلاب اسلامی قرار گرفته است. طاهرخانی ادامه داد در قالب قانون جوانی جمعیت نیز حدود ۱۲۰ هزار واحد واگذار شده و در بخش روستایی نیز حدود ۲ هزار واحد زمین جدید وارد بازار و در اختیار مردم قرار گرفته است. همچنین واگذاری زمین به ایثارگران نیز انجام شده است. وی تأکید کرد عملکرد دولت در حوزه واگذاری زمین قابل سنجش است و مقایسه آن با دورههای قبل نیز امکانپذیر است.
زمین زمانی ارزشمند است که به ساخت مسکن منجر شود
طاهرخانی در جمعبندی سیاست زمین دولت گفت زمین زمانی در سیاست مسکن ارزشمند است که امکان آغاز عملیات ساخت در آن وجود داشته باشد، به جامعه هدف برسد و در نهایت موجب خانهدار شدن گروه هدف شود. وی خاطرنشان کرد زمین یکی از داراییهای مهم عمومی است و دولت باید اطمینان حاصل کند که واگذاری این دارایی در نهایت به بهبود دسترسی مردم به مسکن منجر خواهد شد؛ بنابراین هر نوع سیاست زمین الزاماً به معنای موفقیت در سیاست مسکن نیست و باید اثر نهایی آن بر دسترسی خانوارها به مسکن مورد ارزیابی قرار گیرد.