شکاف فاحش ارزش صادرات ایران با میانگین جهانی؛ ضرورت ارتقای ارزش افزوده و تسهیل لجستیک

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، معاون سازمان توسعه تجارت ایران در نشست خبری خود به تشریح برنامه‌های این سازمان برای برگزاری سی‌امین دوره تجلیل از صادرکنندگان و فعالان اقتصادی پرداخت. وی در این مراسم، ضمن تاکید بر شناسایی صادرکنندگان برتر، از بررسی و ارائه راهکار برای مسائل و مشکلات حوزه صادرات با حضور دستگاه‌های مرتبط خبر داد.

روشن، معاون سازمان توسعه تجارت ایران، اعلام کرد که این سازمان فراخوانی برای مشارکت صادرکنندگان در فرآیند انتخاب صادرکنندگان برتر منتشر کرده و فعالان حوزه صادرات کالا، محصولات دانش‌بنیان و خدمات را به حضور در این فرآیند دعوت نموده است. در این راستا، ۳۶۷ متقاضی شرکت کردند که پس از بررسی‌های اولیه، ۲۷۷ پرونده تکمیل و وارد مراحل پایانی ارزیابی شد.

وی افزود که از این تعداد، ۲۳۵ متقاضی در گروه صادرات کالا، ۲۶ متقاضی در حوزه خدمات و ۱۶ شرکت و بازرگان در حوزه محصولات دانش‌بنیان حضور داشتند. در بخش صادرات کالا، ۴۲ گروه کالایی تعریف شده است و در حوزه محصولات دانش‌بنیان، کالاها بر اساس میزان پیچیدگی فناوری در سه سطح مورد ارزیابی قرار گرفتند تا سهم کالاهای با فناوری و ارزش افزوده بالاتر در سبد صادراتی کشور افزایش یابد.

معاون سازمان توسعه تجارت ایران به شکاف میان ارزش متوسط کالاهای صادراتی کشور و میانگین جهانی اشاره کرد و گفت: ارزش متوسط کالاهای صادراتی ایران حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ دلار است، در حالی که میانگین جهانی این رقم حدود هزار و ۵۰۰ تا ۲۵۰۰ دلار برآورد می‌شود. وی این موضوع را نشان‌دهنده یکی از مسائل اصلی صادرات کشور، یعنی لزوم حرکت از خام‌فروشی به سمت تولید کالاهای پیچیده‌تر با فناوری بالاتر و ارزش افزوده بیشتر دانست و آن را یکی از محورهای اصلی برنامه‌های سازمان توسعه تجارت برشمرد.

روشن در ادامه به حجم تجارت خارجی کشور در سال ۱۴۰۴ اشاره کرد و بیان داشت که در این سال حدود ۱۵۵ میلیون تن کالا صادر و ۴۲ میلیون تن کالا وارد کشور شده است. وی شرایط ویژه‌ای که کشور در سال جاری تجربه کرده، از جمله جنگ و محدودیت‌های ایجادشده در حوزه تجارت را مورد توجه قرار داد و گفت که سازمان توسعه تجارت از روزهای نخست، مسائل و مشکلات موجود را به‌صورت مستمر بررسی کرده تا تهدیدها به ظرفیت تبدیل شوند.

وی همچنین از مجموعه‌ای از نشست‌ها و برنامه‌های تخصصی با محوریت صادرات و توسعه تجارت خبر داد که در آنها موضوعاتی مانند زیرساخت‌های صادراتی، کالاهای با ارزش صادراتی بالا، صادرات خدمات، خدمات فنی و مهندسی، شرکت‌های مدیریت صادرات، استاندارد، مقررات تجاری، مبارزه با قاچاق، نقش تشکل‌های صادراتی، رویدادهای تجاری و دیپلماسی تجاری بررسی خواهد شد. مجموع صادرات خدمات کشور در سال گذشته به حدود ۳ میلیارد دلار رسید که از این میزان حدود ۱.۸ میلیارد دلار مربوط به صادرات خدمات فنی و مهندسی بود.

معاون سازمان توسعه تجارت ایران از ایجاد ظرفیت‌های اطلاعاتی جدید برای صادرکنندگان خبر داد و از طراحی سامانه‌ای به نام «دستیار صادراتی» خبر داد که می‌تواند اطلاعات مربوط به وضعیت تجارت ایران به تفکیک کالا و کشور را در اختیار فعالان اقتصادی قرار دهد. وی با اشاره به ماهیت فصلی برخی کالاهای صادراتی، بر لزوم توجه به توسعه بازارهای جدید برای کالاهای صادراتی تاکید کرد و از تعریف مسیرهای جدید صادراتی و بازارهای جایگزین برای کالاهایی که در شرایط فعلی با محدودیت بازار مواجه هستند، سخن گفت.

روشن در خصوص اهمیت لجستیک در تجارت خارجی، به مسئله محاصره و محدودیت‌های لجستیکی اشاره کرد و خواستار حداکثر رساندن ظرفیت‌های حمل‌ونقل کشور شد. وی افزایش ظرفیت مرزها و گمرکات و انجام بخشی از فرآیندهای گمرکی در گمرکات مرکزی را از جمله راهکارهای میان‌مدت و بلندمدت عنوان کرد. همچنین، وی تاکید کرد که رفتار تجاری تجار به‌شدت به هزینه وابسته است و هرچه هزینه حمل ارزان‌تر باشد، تاجر مسیر مورد نظر را انتخاب خواهد کرد.

معاون سازمان توسعه تجارت ایران به تداوم همکاری ریلی ایران و چین اشاره کرد و از ایجاد مسیرهای ترکیبی برای اتصال به اروپا خبر داد که بخشی از آن از دریای خزر و بخشی از خاک ایران عبور می‌کند. وی اعلام کرد که شبکه ریلی ایران در این مسیر برقرار است و با چین در حال همکاری هستند و در حال حاضر جریان ریلی برقرار است و قطارها به‌صورت روزانه در این مسیر تردد می‌کنند.

وی بر ضرورت تغییر ترکیب کالاهای صادراتی و فاصله گرفتن از خام‌فروشی تاکید کرد و خواستار اصلاح مسیر قانونی برای تکمیل زنجیره ارزش شد تا کالاها با ارزش افزوده بالاتری صادر شوند. روشن خاطرنشان کرد که در تدوین نقشه استراتژی صادرات کشور باید به تغییرات فناوری در دنیا، افزایش پیچیدگی کالاها و همچنین تغییر رفتار و نیاز بازارهای هدف توجه شود.

در خصوص مشکلات موجود در مسیر تجارت با پاکستان، وی از پیگیری موضوعات مربوط به تجارت و حمل‌ونقل خبر داد و اعلام کرد که برای تجارت با پاکستان می‌توان از مسیرهای ترکیبی استفاده کرد و لازم است هماهنگی‌های بیشتری میان دو طرف انجام شود. در پایان، معاون سازمان توسعه تجارت ایران درباره مشوق‌های صادراتی بیان داشت که برای سال جاری، با توجه به شرایط جنگی کشور، موضوع حمایت و تشویق صادرکنندگان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. وی درخواست حدود ۲۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای مشوق‌های صادراتی را مطرح کرد که در نهایت حدود ۱۳۵۰ میلیارد تومان در سازمان برنامه مورد بررسی قرار گرفت.