به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از سنندج، تاریخ هر سرزمین را نمی‌توان تنها در صفحات کتاب‌ها، اسناد رسمی و نام مردانی جست‌وجو کرد که در مقاطع مختلف بر مسند قدرت نشسته یا در میدان‌های بزرگ نقش‌آفرینی کرده‌اند، بخش مهمی از این تاریخ در زندگی زنانی نهفته است که بی‌آنکه همواره نامشان در حافظه رسمی جامعه ثبت شود، فرهنگ، زبان، اخلاق، باورها و شیوه زیستن را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده‌اند. زنان کرد نیز از جمله این سرمایه‌های انسانی و فرهنگی هستند که نقش آنان در حفظ هویت جمعی، تربیت نسل‌ها و استمرار سنت‌های فرهنگی، بخشی جدایی‌ناپذیر از تاریخ و زندگی اجتماعی مردم کردستان است.
بانوی کرد را نمی‌توان صرفاً در چارچوب نقش‌های خانوادگی تعریف کرد؛ او در کنار مسئولیت‌های خانوادگی، در عرصه‌های فرهنگی، علمی، اجتماعی، ادبی و اقتصادی نیز حضوری اثرگذار داشته است. از مادرانی که زبان مادری و روایت‌های کهن را به فرزندان خود آموختند تا زنانی که در عرصه دانش، هنر، ادبیات و فعالیت‌های اجتماعی مسیرهای تازه‌ای گشودند، هر کدام بخشی از هویت تاریخی و ظرفیت امروز جامعه کُرد را شکل داده‌اند.
با این حال میان گستردگی نقش زنان در زندگی واقعی جامعه و میزان بازنمایی مستند و نظام‌مند این نقش‌ها فاصله‌ای وجود دارد؛ فاصله‌ای که پرکردن آن به پژوهش‌های دقیق، ثبت روایت‌های شفاهی، معرفی چهره‌های کمترشناخته‌شده و فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگوی علمی درباره مسائل و فرصت‌های پیش‌روی زنان نیاز دارد.
در چنین بستری، امروز همایش ملی «بانوی کرد؛ از ریشه‌های تاریخی تا افق‌های نوین» در مجتمع فرهنگی فجر سنندج برگزار شد؛ رویدادی که تلاش کرد با پیوندزدن تاریخ، فرهنگ، پژوهش و معرفی زنان اثرگذار، موضوع بانوی کُرد را از سطح توصیف‌های پراکنده فراتر ببرد و زمینه‌ای برای شناخت علمی‌تر ظرفیت‌ها، تجربه‌ها و دستاوردهای زنان فراهم کند.
اختتامیه این همایش، علاوه بر ارائه گزارشی از فعالیت‌های علمی و فرهنگی انجام‌شده، فرصتی برای تأکید بر ضرورت تبدیل میراث زنان کُرد به سرمایه‌ای ماندگار برای نسل‌های آینده بود؛ مسیری که تحقق آن، به تداوم پژوهش‌ها و فراتررفتن از برگزاری یک رویداد مقطعی نیاز دارد.
بانوی کرد سرمایه ارزشمند جامعه ایران اسلامی است
حجت‌الاسلام پیام عبدالملکی، مدیر حوزه علمیه خواهران استان کردستان و رئیس همایش ملی بانوی کرد، در آیین اختتامیه این رویداد با تأکید بر ضرورت شناخت و پاسداشت سرمایه‌های انسانی و فرهنگی جامعه اظهار کرد: هر جامعه یا فردی که قدر سرمایه‌های خود را نداند، در نهایت آن‌ها را از دست خواهد داد و بانوی کُرد یکی از سرمایه‌های ارزشمند جامعه ایران اسلامی است که باید جایگاه و هویت او به‌درستی شناخته و تبیین شود.
وی با اشاره به نقش تعیین‌کننده زنان در تربیت نسل‌ها و شکل‌گیری ساختار اجتماعی افزود: بانوان نیمی از جامعه را تشکیل می‌دهند و در بخش دیگر جامعه نیز تأثیرگذار هستند؛ ازاین‌رو، نقش مادران در رشد و تربیت انسان‌ها و شکل‌گیری شخصیت افراد، جایگاهی انکارناپذیر دارد.
رئیس همایش ملی بانوی کُرد با بیان اینکه ویژگی‌های اخلاقی و فرهنگی زنان کُرد ظرفیت معرفی به‌عنوان الگو را دارد، تصریح کرد: مهر، عشق، عاطفه و مهربانی در خانواده، عفت و حیا، صبر و مقاومت و همچنین شجاعت و غیرت، از جمله ویژگی‌هایی است که در میان بانوان کُرد در طول تاریخ دیده شده است.
عبدالملکی با تأکید بر ضرورت معرفی زنان شاخص و تأثیرگذار کُرد ادامه داد: باید شخصیت‌هایی همچون فاطمه گلواخی و دیگر زنان اثرگذار کُرد را به جامعه معرفی کنیم تا نسل جوان و نوجوان با تلاش‌ها و دستاوردهای آنان آشنا شوند و فرهنگ قدرشناسی از این سرمایه‌ها گسترش یابد.
وی درباره روند شکل‌گیری همایش ملی بانوی کُرد گفت: دبیرخانه این همایش حدود یک سال و هفت ماه پیش تشکیل شد و پس از آن، کمیته علمی فعالیت خود را آغاز کرد. تعیین محورهای همایش، دریافت مجوز علمی و انتشار فراخوان مقاله از جمله اقداماتی بود که در این مسیر انجام شد.
رئیس همایش ملی بانوی کُرد افزود: در کنار فراخوان مقاله، جشنواره فرهنگی نیز برگزار شد که در آن آثاری در حوزه‌های شعر، داستان، موسیقی، عکس، پادکست، موشن‌گرافی، خبر و تحلیل به دبیرخانه رسید.
وی یکی دیگر از محورهای این رویداد را شناسایی و معرفی بانوان موفق کُرد دانست و عنوان کرد: این برنامه با تمرکز بر دو بخش زنان اثرگذار در گذشته و چهره‌های معاصر دنبال شد و تدوین کتاب و بهره‌گیری از ظرفیت وبگاه و فضای مجازی برای معرفی زنان شاخص و دستاوردهای آنان نیز در دستور کار قرار گرفت.
عبدالملکی با تشریح روند شناسایی بانوان منتخب گفت: در این فرایند، 512 نام از سوی نهادها و افراد مختلف به دبیرخانه همایش معرفی شد که پس از بررسی‌های انجام‌شده، 34 نفر به‌عنوان افراد دارای قابلیت و سطح برجسته انتخاب شدند و در مرحله بعد، با ارزیابی کمیته تخصصی، فهرست نهایی به 10 نفر رسید.
وی خاطرنشان کرد: قرار است در آیین پایانی، جوایز ویژه بانوی شاخص به این 10 نفر اهدا شود.
رئیس همایش ملی بانوی کُرد با اشاره به شعار این رویداد مبنی بر معرفی بانوی کُرد به‌عنوان «بانوی تراز ایران اسلامی» گفت: ویژگی‌های فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی زنان کُرد ظرفیت آن را دارد که در سطح ملی معرفی شود و این همایش می‌تواند گامی در مسیر شناخت بیشتر این ظرفیت‌ها و معرفی الگوهای موفق به نسل‌های آینده باشد.
دبیر همایش: 91 مقاله از پژوهشگران 12 استان به همایش ملی بانوی کرد رسید
ژاله حیدری‌مقدم، دبیر کمیته علمی همایش ملی بانوی کُرد، با تشریح اهداف علمی این رویداد، اظهار کرد: همایش ملی «بانوی کُرد؛ از ریشه‌های تاریخی تا افق‌های نوین» با هدف بررسی علمی، مستند و میان‌رشته‌ای زندگی، نقش و جایگاه زنان کُرد و ایجاد پیوند میان شناخت گذشته زن کُرد، تحولات فرهنگی و اجتماعی و مواجهه مسئولانه با مسائل آینده زنان برگزار شد.
وی با بیان اینکه ارزش واقعی یک همایش علمی تنها به تعداد سخنرانی‌ها یا میزان استقبال از آن محدود نمی‌شود، افزود: کیفیت پرسش‌های مطرح‌شده، تنوع دیدگاه‌ها و مسیری که برای پژوهش‌های آینده گشوده می‌شود، اهمیت بیشتری دارد. این همایش نیز با چنین رویکردی تلاش کرد موضوع بانوی کُرد را از سطح روایت‌های پراکنده فراتر ببرد و در چارچوبی علمی و مستند بررسی کند.
دبیر کمیته علمی همایش ملی بانوی کُرد با اشاره به گستره مشارکت پژوهشگران در این رویداد تصریح کرد: در مجموع 91 مقاله علمی و پژوهشی از پژوهشگران زن و مرد 12 استان کشور به دبیرخانه همایش رسید که پس از طی فرایند داوری علمی، 52 مقاله، معادل 56.52 درصد آثار دریافتی، پذیرفته شد.
حیدری‌مقدم ادامه داد: دستاوردهای علمی این رویداد دربرگیرنده چهار جلد کتاب نیز بود که نشان‌دهنده ظرفیت علمی موجود و علاقه پژوهشگران به بررسی ابعاد مختلف زندگی، نقش و جایگاه زنان کُرد است.
وی با اشاره به برنامه‌های علمی و جانبی همایش گفت: برگزاری 32 پیش‌نشست علمی در استان‌های کردنشین با حضور 20 سخنران و استقبال بیش از 2250 نفر، در کنار برگزاری دو پنل علمی و بازتاب این رویداد در بیش از 80 خبرگزاری و پایگاه خبری ملی و بین‌المللی، بیانگر پیوند عمیق موضوع بانوی کُرد با حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و تجربه اجتماعی جامعه است.
دبیر کمیته علمی همایش درباره معیارهای ارزیابی مقالات خاطرنشان کرد: آثار دریافتی براساس شش محور علمی مصوب همایش و با در نظر گرفتن معیارهایی همچون اصالت و نوآوری، وضوح مسئله، اعتبار منابع و داده‌ها، تناسب روش تحقیق، انسجام استدلال، کیفیت تحلیل و رعایت اخلاق علمی ارزیابی شدند.
وی افزود: پس از طی مراحل مختلف داوری، سه مقاله به‌عنوان آثار برتر و هشت مقاله به‌عنوان آثار شایسته تقدیر انتخاب و به دبیرخانه اصلی همایش معرفی شدند.
حیدری‌مقدم تأکید کرد: انتخاب آثار براساس معیارها و ضوابط علمی همایش انجام شد و تمامی پژوهشگران، فارغ از نتیجه داوری، با طرح پرسش‌های تازه، ارائه شواهد جدید و گشودن مسیرهای نو برای تحقیق، در پیشرفت تدریجی مطالعات حوزه زنان کُرد نقش دارند.
وی یکی از پیشنهادهای هیئت داوران را بررسی امکان شکل‌گیری و توسعه حوزه‌ای منسجم با عنوان «مطالعات زنان کُرد» به‌عنوان یک حوزه میان‌رشته‌ای در دانشگاه‌ها و مراکز علمی دانست و گفت: چنین حوزه‌ای می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت رشته‌هایی همچون تاریخ، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی و دیگر دانش‌های مرتبط، زمینه تدوین برنامه‌های پژوهشی منسجم، تعمیق مطالعات نظری، تربیت پژوهشگران متخصص و ارتباط مؤثرتر با جامعه مدنی را فراهم کند.
دبیر کمیته علمی همایش ملی بانوی کُرد ادامه داد: بررسی پیشینه علمی، ظرفیت‌های دانشگاهی و نیازهای پژوهشی می‌تواند مبنایی برای ارزیابی امکان طراحی برنامه‌های دانشگاهی و در افق بلندمدت، شکل‌گیری رشته‌ای مستقل در این زمینه باشد.
وی کمبود منابع مرجع در حوزه مطالعات زنان کُرد را یکی از دغدغه‌های اصلی پژوهشگران دانست و ابراز امیدواری کرد که دستاوردهای این همایش زمینه‌ساز همکاری‌های پایدار علمی، انتشار پژوهش‌های معتبر و مرجع و گسترش مطالعات روشمند و میان‌رشته‌ای درباره زنان کُرد در جامعه دانشگاهی و مدنی شود.
حیدری‌مقدم در جمع‌بندی دیدگاه خود تأکید کرد: میراث زمانی به سرمایه‌ای برای آینده تبدیل می‌شود که از روایت به پژوهش، از پژوهش به شناخت و از شناخت به آگاهی پایدار علمی برسد.
نویسنده: زن کرد راوی و انتقال‌دهنده میراث فرهنگی و ادبیات شفاهی است
صلاح پایانیانی، محقق و نویسنده اهل مهاباد، در سخنان خود بر نقش بنیادین زنان کُرد در انتقال فرهنگ، حفظ زبان و استمرار ادبیات شفاهی تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر به روایت‌ها و شواهد فرهنگی شد که نقش زنان در شکل‌گیری و تداوم هویت جمعی را آشکار می‌کنند.
وی که متولد سال 1357 در مهاباد است و در حوزه پژوهش، نویسندگی و فعالیت‌های فرهنگی فعالیت دارد، با اشاره به اهمیت ادبیات شفاهی و ضرورت حفظ ظرافت‌های معنایی زبان کُردی، بر لزوم توجه به ظرفیت‌های زبانی و فرهنگی این میراث تأکید کرد.
پایانیانی با اشاره به نقش زنان در انتقال فرهنگ گفت: زن کُرد یکی از عوامل اصلی تداوم فرهنگی است و بخش مهمی از این نقش از طریق قالب‌هایی مانند لالایی‌ها، قصه‌ها، ترانه‌های کار و دیگر گونه‌های ادبیات شفاهی تحقق یافته است؛ آثاری که زنان در آفرینش، حفظ و انتقال آن‌ها از نسلی به نسل دیگر نقش داشته‌اند.
این پژوهشگر با تأکید بر جایگاه لالایی‌ها، قصه‌ها و ترانه‌های محلی در تربیت نسل‌ها، یادآور شد که این قالب‌ها صرفاً ابزارهایی برای سرگرمی یا بیان احساسات نیستند، بلکه حامل زبان، ارزش‌ها، تجربه‌های تاریخی و شیوه‌های شناخت جهان‌اند و در بسیاری از موقعیت‌ها، نقش یک نظام غیررسمی آموزش و تربیت را ایفا کرده‌اند.
از این منظر، فرهنگ کُردی را می‌توان از دریچه نقش تاریخی زنان در انتقال زبان، اخلاق و ارزش‌های اجتماعی نیز بررسی کرد؛ نقشی که به‌ویژه در دوره‌هایی که دسترسی به آموزش رسمی محدود بوده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کرده است.
پایانیانی همچنین نسبت به دیدگاه‌هایی که جایگاه زنان را محدود می‌کنند یا با استنادهای غیرمستند، نقش آنان را در تصمیم‌گیری و مشورت کم‌اهمیت جلوه می‌دهند، انتقاد کرد و بر ضرورت بازنگری در برداشت‌هایی تأکید داشت که مانع دیده‌شدن ظرفیت‌های زنان می‌شوند.
بخش مهمی از سخنان این محقق به ضرورت توجه به میراث فرهنگی زنان و بررسی دقیق شواهد تاریخی و اجتماعی اختصاص داشت؛ هرچند به دلیل ناقص‌بودن متن اولیه سخنان وی، جزئیات برخی مثال‌ها و ارجاعات مطرح‌شده قابل بازسازی دقیق نیست.
دیدگاه مطرح‌شده در این بخش از همایش، بر یک نکته اساسی تأکید داشت: شناخت بانوی کُرد بدون توجه به نقش او در حفظ زبان، آفرینش ادبیات شفاهی و انتقال ارزش‌های فرهنگی، شناختی ناقص خواهد بود و ثبت این میراث باید به‌عنوان بخشی از مطالعات علمی و فرهنگی درباره زنان دنبال شود.
تجلیل از 10 بانوی اثرگذار
در پایان همایش ملی بانوی کرد، از 10 بانوی منتخب و اثرگذار تجلیل شد؛ بانوانی که پس از طی مراحل شناسایی و ارزیابی تخصصی از میان فهرست اولیه معرفی‌شدگان انتخاب شده بودند.
فرایند انتخاب این بانوان با معرفی 512 نام از سوی نهادها و افراد مختلف آغاز شد و پس از بررسی‌های اولیه، 34 نفر به‌عنوان چهره‌های دارای قابلیت و سطح برجسته شناسایی شدند. در مرحله نهایی نیز با ارزیابی کمیته تخصصی، فهرست منتخبین به 10 نفر رسید.
این بخش از همایش، در کنار ارائه دستاوردهای علمی و فرهنگی، بر ضرورت معرفی چهره‌هایی تأکید داشت که تجربه‌ها، فعالیت‌ها و دستاوردهای آنان می‌تواند برای نسل جوان و نوجوان الهام‌بخش باشد.
معرفی زنان اثرگذار، زمانی به نتیجه‌ای ماندگار منتهی می‌شود که از یک آیین تقدیر فراتر برود و با ثبت زندگی‌نامه‌ها، مستندسازی تجربه‌ها، انتشار آثار و فراهم‌کردن امکان آشنایی عمومی با مسیر فعالیت این زنان همراه شود؛ رویکردی که در برنامه‌های اعلام‌شده همایش، از جمله تدوین کتاب و استفاده از ظرفیت فضای مجازی، مورد توجه قرار گرفته است.
همچنین از سه کتاب حوزه بانوان رونمایی شد.
بانوی کرد؛ از برگزاری همایش تا ضرورت تداوم یک مسیر علمی
همایش ملی بانوی کُرد با مجموعه‌ای از فعالیت‌های پژوهشی، فرهنگی و رسانه‌ای به کار خود پایان داد؛ اما اهمیت چنین رویدادی را نمی‌توان صرفاً با تعداد مقالات پذیرفته‌شده، کتاب‌های منتشرشده، پیش‌نشست‌ها یا چهره‌های تجلیل‌شده سنجید.
دستاورد اصلی زمانی شکل می‌گیرد که این فعالیت‌ها به جریانی مستمر برای شناخت زنان کُرد تبدیل شوند؛ جریانی که بتواند هم چهره‌های تاریخی و کمترشناخته‌شده را از فراموشی بیرون بیاورد و هم مسائل، نیازها، فرصت‌ها و تجربه‌های زنان معاصر را با رویکردی علمی و واقع‌بینانه بررسی کند.
پیشنهاد شکل‌گیری حوزه مطالعات زنان کُرد، تدوین منابع مرجع، ثبت ادبیات شفاهی و معرفی زنان اثرگذار می‌تواند نقطه آغاز چنین مسیری باشد؛ مسیری که برای تحقق آن، همکاری دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، نهادهای فرهنگی و رسانه‌ها ضروری است.
در کنار پاسداشت میراث گذشته، باید زمینه‌ای فراهم شود تا زنان امروز نیز در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی فرصت بیشتری برای ارائه توانمندی‌های خود داشته باشند و تجربه‌های آنان به بخشی از حافظه مستند جامعه تبدیل شود.
بانوی کرد، هم حامل میراثی تاریخی است و هم بخشی از آینده کردستان را شکل می‌دهد. ازاین‌رو، ارزش واقعی همایش ملی بانوی کُرد در صورتی آشکار خواهد شد که پایان مراسم، آغاز مرحله‌ای تازه از پژوهش، مستندسازی، معرفی الگوها و پیگیری علمی موضوع زنان باشد؛ مرحله‌ای که در آن، میراث زنان از روایت‌های پراکنده به دانشی مستند و از دانشی مستند به سرمایه‌ای پایدار برای نسل‌های آینده تبدیل شود.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.