به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، توسعه معابر و اجرای طرح‌های عمرانی در جزیره کیش، اگرچه بخشی از نیازهای شهری را پاسخ می‌دهد، اما در کنار آن مسئله‌ای کمتر دیده‌شده وجود دارد که می‌تواند کارآمدی این سرمایه‌گذاری‌ها را تحت تأثیر قرار دهد؛ مدیریت آب‌های سطحی و آمادگی شبکه زیرساختی برای مواجهه با بارندگی‌های شدید.
در جزیره‌ای با اقلیم گرم و کم‌بارش مانند کیش، بارندگی شاید در مقایسه با بسیاری از مناطق کشور پدیده‌ای پرتکرار نباشد، اما همین بارش‌های مقطعی و گاه پرفشار می‌توانند در صورت نبود زیرساخت مناسب، به آبگرفتگی معابر، اختلال در تردد و آسیب به تأسیسات شهری منجر شوند. این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم مدیریت بارندگی در کیش تنها به ساماندهی روان‌آب‌ها و جلوگیری از آبگرفتگی محدود نیست، بلکه با ضرورت حفاظت از منابع محدود آب شیرین جزیره نیز ارتباط دارد.
توسعه معابر در کنار ضرورت مدیریت آب
محمدرضا عرب، معاون فنی و عمرانی شرکت عمران، آب و خدمات کیش، از اجرای حدود 760 هزار مترمربع آسفالت طی دو سال گذشته خبر داده است؛ رقمی که به گفته وی حدود 2.5 برابر عملکرد دوره دوساله پیش از آن است. همچنین مرحله جدید عملیات آسفالت‌ریزی آغاز شده و اقدامات مربوط به زیرسازی، تثبیت بستر و اجرای آسفالت در محدوده میدان فارور تا میدان نوبنیاد در حال انجام است.
این حجم از عملیات عمرانی، ضرورت توجه هم‌زمان به سایر اجزای زیرساخت شهری را دوچندان می‌کند. واقعیت آن است که کیفیت یک معبر صرفاً با میزان آسفالت اجراشده یا ظاهر مناسب آن سنجیده نمی‌شود؛ بلکه شیب‌بندی، نحوه هدایت روان‌آب‌ها، ظرفیت آبگذرها و اتصال مناسب معابر به شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی نیز در دوام و کارایی آن نقش تعیین‌کننده دارند.
در مناطق جزیره‌ای که بارندگی‌ها ممکن است در بازه زمانی کوتاهی شدت بگیرند، بی‌توجهی به این ملاحظات می‌تواند حتی معابر تازه‌سازی‌شده را با مشکلاتی مانند تجمع آب، فرسایش آسفالت و آسیب به لایه‌های زیرین مواجه کند.از این منظر، هماهنگی میان پروژه‌های بهسازی معابر و طرح‌های مدیریت آب‌های سطحی باید به یکی از الزامات اصلی اجرای طرح‌های عمرانی در کیش تبدیل شود.
چاه‌های جذبی؛ زیرساختی که نیازمند ارزیابی است
در کنار توسعه معابر، اقدامات دیگری نیز برای مدیریت آب‌های سطحی در جزیره انجام شده است.بر اساس اعلام معاون فنی و عمرانی شرکت عمران، آب و خدمات کیش، طی دو سال گذشته حدود 70 حلقه چاه جذبی در نقاط مختلف جزیره احداث شده و هفت ترانشه جذب آب نیز به بهره‌برداری رسیده است.
در ادامه این برنامه، یک ترانشه در محدوده میدان ملل اجرا شده و عملیات احداث ترانشه دوم در محدوده میدان هرمز ادامه دارد. همچنین با شناسایی نقاط دارای سابقه آبگرفتگی، طرح‌هایی برای حفر چاه جذبی، احداث آبگذر و لوله‌گذاری در محدوده‌هایی مانند خانشیر و انتهای خیابان دانش‌آموز دنبال می‌شود.محدوده کلبه هور و نوارهای ساحلی مرجان و کرانه نیز از دیگر نقاطی هستند که اجرای طرح‌های جدید در آنها پیش‌بینی شده است.
با وجود این اقدامات، مسئله اصلی همچنان میزان اثربخشی این تأسیسات در زمان وقوع بارندگی است. تعداد چاه‌های جذبی و ترانشه‌های احداث‌شده به‌تنهایی نمی‌تواند نشان‌دهنده آمادگی کامل جزیره باشد؛ زیرا ظرفیت جذب آب، شرایط زمین‌شناسی، میزان نفوذپذیری خاک، موقعیت استقرار سازه‌ها و وضعیت نگهداشت آنها در عملکرد نهایی تأثیرگذار است.
از همین رو، شناسایی مستمر نقاط آبگیر، بررسی ظرفیت واقعی تأسیسات و رفع گرفتگی احتمالی مسیرهای هدایت آب باید در کنار اجرای پروژه‌های جدید مورد توجه قرار گیرد.
آب‌های سطحی؛ فرصتی برای حفاظت از منابع آب شیرین
یکی از ابعاد مهم مدیریت بارندگی در کیش، ارتباط آن با وضعیت منابع آب زیرزمینی جزیره است؛ موضوعی که در برنامه‌ریزی‌های عمرانی و زیست‌محیطی نباید نادیده گرفته شود.
کیش به دلیل شرایط اقلیمی خشک و محدودیت منابع طبیعی آب شیرین، برای تأمین پایدار آب به زیرساخت‌های گسترده وابسته است. منابع آب زیرزمینی نیز به دلیل مجاورت با آب شور دریا، در برابر برداشت بیش از ظرفیت و پیشروی آب شور آسیب‌پذیر هستند.در چنین شرایطی، روان‌آب‌های ناشی از بارندگی می‌توانند در صورت مدیریت اصولی، بخشی از ظرفیت تغذیه مصنوعی آبخوان جزیره را فراهم کنند.
این رویکرد به معنای هدایت مستقیم تمام آب‌های جاری در خیابان‌ها به داخل زمین نیست. روان‌آب شهری ممکن است حاوی آلاینده‌های ناشی از تردد خودروها، پسماندها و سایر فعالیت‌های انسانی باشد؛ بنابراین پیش از ورود به سامانه‌های تغذیه آبخوان، بررسی کیفیت، پالایش و انطباق آن با شرایط زمین‌شناسی منطقه ضروری است.
پژوهشی منتشرشده در سال 2022 در مجله علمی «Sustainability» نیز با بررسی یک سامانه نوآورانه تغذیه آب زیرزمینی در کیش، ظرفیت استفاده از روان‌آب‌های شهری برای تقویت ذخایر زیرزمینی را مورد توجه قرار داده است.اهمیت چنین مطالعاتی در آن است که مدیریت آب باران را از یک اقدام صرفاً خدماتی برای جلوگیری از آبگرفتگی فراتر می‌برد و آن را به بخشی از راهبرد بلندمدت حفاظت از منابع آب جزیره تبدیل می‌کند.
به بیان دیگر، در شرایطی که هر منبع آب شیرین برای کیش ارزش راهبردی دارد، نمی‌توان اجازه داد ظرفیت محدود بارندگی بدون بررسی امکان بهره‌برداری اصولی، صرفاً به‌عنوان روان‌آب از دسترس خارج شود.
چالش پنهان توسعه شهری
اکنون با آغاز مرحله جدید آسفالت‌ریزی و توسعه طرح‌های جذب و هدایت آب‌های سطحی، ضرورت دارد مدیریت این دو حوزه در قالب یک برنامه هماهنگ دنبال شود.760 هزار مترمربع آسفالت اجراشده، حدود 70 حلقه چاه جذبی و هفت ترانشه به بهره‌برداری رسیده، بخشی از کارنامه اقدامات عمرانی کیش را تشکیل می‌دهند؛ اما ارزیابی واقعی این اقدامات به نتایج آنها در زمان بارندگی وابسته است.
انتشار اطلاعات مربوط به نقاط مستعد آبگرفتگی، ظرفیت تأسیسات جذب و هدایت آب، برنامه نگهداشت و میزان کاهش مشکلات پس از اجرای طرح‌ها می‌تواند تصویر روشن‌تری از میزان اثربخشی این پروژه‌ها ارائه دهد.
در کنار این موضوع، توجه به طراحی یکپارچه معابر، توسعه سامانه‌های جمع‌آوری روان‌آب و بررسی امکان استفاده ایمن از بخشی از بارندگی‌ها برای تغذیه آبخوان، می‌تواند مسیر مدیریت منابع آب در جزیره را به سمت پایداری بیشتر هدایت کند.توسعه شهری زمانی می‌تواند پایدار تلقی شود که در کنار افزایش سطح خدمات و بهبود زیرساخت‌ها، برای مخاطرات اقلیمی و محدودیت‌های طبیعی منطقه نیز چاره‌اندیشی شده باشد.
کیش امروز بیش از آنکه به ثبت آمار جدید از عملیات عمرانی نیاز داشته باشد، به اطمینان از کارآمدی زیرساخت‌هایی نیاز دارد که برای آن هزینه شده است؛ زیرساخت‌هایی که باید هم در روزهای عادی پاسخگوی نیاز شهروندان باشند و هم هنگام بارندگی‌های شدید، از معابر، تأسیسات و منابع ارزشمند جزیره حفاظت کنند.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.