سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت: چاقی بیماری مزمنی است که خطر ابتلا به بیماری‌های متعدد را افزایش می‌دهد.

پژمان عقدک در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در اصفهان با اشاره به عوارض اضافه‌وزن و چاقی اظهار کرد: چاقی فقط مسئله ظاهری و مرتبط با تناسب اندام نیست، بلکه می‌تواند سلامت افراد را تحت تأثیر قرار دهد و خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌های مزمن را افزایش دهد.

وی با بیان اینکه چاقی یک بیماری مزمن و چندعاملی است، گفت: برخلاف تصور بعضی افراد، چاقی فقط به دلیل پرخوری ایجاد نمی‌شود؛ ژنتیک، نوع تغذیه، کم‌تحرکی، خواب ناکافی، استرس، محیط زندگی، برخی بیماری‌ها و حتی مصرف بعضی داروها هم می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به راه تشخیص اضافه‌وزن و چاقی افزود: یکی از شاخص‌های رایج برای ارزیابی وضعیت وزن، شاخص توده بدنی یا BMI است که از تقسیم وزن بر مجذور قد به دست می‌آید. برای مثال، فردی با وزن 70 کیلوگرم و قد 165 سانتی‌متر، شاخص توده بدنی حدود 25.7 دارد. اگر این شاخص بین 25 تا 30 باشد، فرد اضافه‌وزن دارد و عدد 30 به بالا نشان‌دهنده چاقی است.

عقدک با تأکید بر اینکه چاقی را نباید دست‌کم گرفت، تصریح کرد: این عارضه احتمال ابتلا به دیابت نوع 2، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی و عروقی، کبد چرب، اختلالات تنفسی هنگام خواب و حتی برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد. همچنین وزن بالا فشار بیشتری به مفاصل وارد می‌کند و می‌تواند کیفیت زندگی افراد را کاهش دهد.

وی درباره علت افزایش وزن در افرادی که غذای زیادی مصرف نمی‌کنند، توضیح داد: وزن بدن فقط به مقدار غذایی که می‌خوریم بستگی ندارد. نوع غذا، اندازه وعده‌ها، میزان فعالیت بدنی، خواب، استرس و عوامل ژنتیکی و هورمونی هم در این زمینه مؤثر هستند. به همین دلیل، برای کنترل وزن باید به مجموعه‌ای از عوامل توجه کرد.

توصیه‌های تغذیه‌ای برای کنترل وزن

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به اهمیت اصلاح عادت‌های غذایی گفت: اولین نکته، مدیریت حجم غذاست. برای کاهش وزن لازم نیست یک گروه غذایی را به‌طور کامل حذف کنیم؛ حتی غذای سالم هم اگر بیشتر از نیاز بدن مصرف شود، می‌تواند مانع کاهش وزن شود. بنابراین اندازه بشقاب و حجم هر وعده غذایی اهمیت زیادی دارد.

وی ادامه داد: بهتر است در وعده‌های اصلی، بخش بزرگی از بشقاب را به سبزیجات اختصاص دهیم و در کنار آن از منابع پروتئینی و مقدار مناسبی غلات کامل یا کربوهیدرات‌های باکیفیت استفاده کنیم. مصرف سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات، غلات کامل و مغزها به داشتن الگوی غذایی سالم‌تر کمک می‌کند.

عقدک با تأکید بر اینکه نیازی به حذف نان و برنج برای کاهش وزن نیست، افزود: مسئله اصلی انتخاب نوع کربوهیدرات است. بهتر است به‌جای نان و غلات تصفیه‌شده، بیشتر از غلات کامل، حبوبات، سبزیجات و میوه‌های کامل استفاده کنیم.

وی پروتئین را یکی دیگر از اجزای مهم برنامه غذایی دانست و گفت: ماهی، مرغ، تخم‌مرغ، لبنیات کم‌چرب، حبوبات و مغزها منابع مناسبی برای تأمین پروتئین هستند. دریافت پروتئین کافی در کنار فعالیت بدنی، به حفظ عضلات به‌ویژه هنگام کاهش وزن کمک می‌کند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با توصیه به کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین بیان کرد: نوشابه، شربت و سایر نوشیدنی‌های قندی انرژی زیادی به بدن می‌رسانند، بدون اینکه احساس سیری مناسبی ایجاد کنند. بهتر است این نوشیدنی‌ها را از برنامه روزانه حذف کنیم و آب را جایگزین آن‌ها کنیم.

وی با اشاره به تفاوت میوه کامل و آب‌میوه گفت: حتی آب‌میوه‌های بدون شکر افزوده هم ممکن است قند قابل توجهی داشته باشند. میوه کامل به دلیل داشتن فیبر، انتخاب بهتری برای کنترل وزن است.

عقدک درباره مصرف چربی‌ها نیز توضیح داد: قرار نیست چربی را به‌طور کامل از برنامه غذایی حذف کنیم، بلکه باید چربی‌های سالم را جایگزین چربی‌های ناسالم کنیم. روغن‌های گیاهی غیراشباع، مغزها، دانه‌ها، آووکادو و ماهی انتخاب‌های مناسب‌تری هستند. در مقابل، باید مصرف چربی‌های اشباع و به‌خصوص چربی‌های ترانس را محدود کنیم و تا حد امکان از روغن‌های جامد، کره، دنبه و چربی‌های حیوانی استفاده نکنیم.

وی یکی دیگر از توصیه‌های مهم برای کنترل وزن را کاهش مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده دانست و افزود: بهتر است به‌جای تمرکز صرف بر شمارش کالری، بیشتر از غذاهای طبیعی و کم‌فرآوری‌شده استفاده کنیم. مصرف تنقلات بسته‌بندی‌شده، شیرینی‌ها، محصولات دارای قند افزوده و غذاهای پرنمک و پرچرب نیز باید کاهش پیدا کند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر اهمیت فیبر در برنامه غذایی گفت: سبزیجات، میوه‌های کامل، حبوبات و غلات کامل منابع اصلی فیبر هستند. سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند افراد بالای 10 سال روزانه حداقل 25 گرم فیبر غذایی طبیعی دریافت کنند.

مصرف نمک و داروهای لاغری را جدی بگیرید؛هشدار درباره مصرف خودسرانه داروهای لاغری

وی با اشاره به میزان بالای مصرف نمک در کشور اظهار کرد: توصیه می‌شود بزرگسالان روزانه کمتر از 5 گرم نمک مصرف کنند؛ یعنی تقریباً به اندازه یک قاشق چای‌خوری. البته بخش زیادی از نمکی که روزانه دریافت می‌کنیم، فقط از نمکدان نیست و از طریق نان، غذاهای آماده و فرآوری‌شده، رب گوجه‌فرنگی، کنسروها و حتی غذاهای خانگی وارد بدن می‌شود.

عقدک با بیان اینکه میانگین مصرف نمک در کشور حدود 13 گرم در روز است، گفت: این میزان حدود 2.5 برابر حد استاندارد است و نشان می‌دهد باید در مصرف نمک دقت بیشتری داشته باشیم.

وی با تأکید بر اینکه آب باید نوشیدنی اصلی افراد باشد، افزود: بهتر است برای رفع تشنگی به سراغ نوشیدنی‌های شیرین نرویم و آب را جایگزین آن‌ها کنیم.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان همچنین درباره رژیم‌های غذایی سخت و محدودکننده گفت: یکی از اصول مهم در کنترل وزن این است که برنامه غذایی قابل اجرا و ادامه‌دادن باشد. اگر برای خودمان محدودیت‌های زیادی ایجاد کنیم و بعضی مواد غذایی را به‌طور کامل ممنوع کنیم، احتمال اینکه نتوانیم رژیم را ادامه دهیم بیشتر می‌شود. حتی اگر چنین رژیم‌هایی در چند هفته اول نتیجه خوبی داشته باشند، در بلندمدت ممکن است موفق نباشند.

وی درباره مصرف داروهای کاهش وزن نیز هشدار داد و تصریح کرد: این روزها نام داروهای مختلفی برای لاغری مطرح می‌شود، اما این داروها برای همه افراد مناسب نیستند. کسانی که اضافه‌وزن دارند و احساس می‌کنند به درمان دارویی نیاز دارند، باید به پزشک مراجعه کنند و فقط با تجویز و نظر پزشک از این داروها استفاده کنند.

عقدک تأکید کرد: مصرف داروهای کاهش وزن بدون اصلاح سبک زندگی به‌تنهایی راه‌حل مناسبی نیست و استفاده خودسرانه از داروها و مکمل‌های لاغری هم می‌تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد.

وی در پایان گفت: چاقی فقط یک مسئله ظاهری نیست و باید به‌عنوان یک موضوع مهم در حوزه سلامت به آن توجه کرد. هدف از کنترل وزن هم صرفاً پایین آوردن عدد روی ترازو نیست، بلکه می‌خواهیم خطر ابتلا به بیماری‌ها را کاهش دهیم و زندگی سالم‌تر و باکیفیت‌تری داشته باشیم.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم